Centrum Zdrowia Psychicznego nie jest zwykłym szyldem. Ustawa wskazuje, że podmiot prowadzący CZP zapewnia kompleksową opiekę osobom z zaburzeniami psychicznymi na określonym obszarze — w formie pomocy doraźnej, ambulatoryjnej, dziennej, szpitalnej i środowiskowej. Ministerstwo Zdrowia opisuje CZP jako miejsce, w którym można uzyskać natychmiastową, bezpłatną pomoc bez skierowania i bez wcześniejszego umawiania wizyty; w razie potrzeby pomoc obejmuje poradnię, oddział dzienny lub całodobowy oraz zespół leczenia środowiskowego.

Nazwa „Centrum Zdrowia Psychicznego” ma dla pacjenta bardzo konkretne znaczenie. To nie jest marketingowa ozdoba. Za tą nazwą powinien stać system: punkt zgłoszeniowo-koordynacyjny, poradnia, oddział dzienny, leczenie środowiskowe i możliwość leczenia szpitalnego. Pacjent w kryzysie nie może zastanawiać się, czy trafił do publicznego systemu pomocy, czy tylko pod podobnie brzmiący szyld — podkreśla Mariusz Kokosza, dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr 4 w Bytomiu.

Centrum Zdrowia Psychicznego przy bytomskiej „Czwórce” działa od grudnia 2023 r. i obejmuje dorosłych mieszkańców Bytomia. Szpital wskazuje, że lokalnie nazwa „Centrum Zdrowia Psychicznego” jest używana również przez podmioty, które nie realizują modelu przewidzianego dla systemowej, finansowanej ze środków publicznych opieki psychiatrycznej.

Szpital podkreśla, że nie chodzi o ograniczanie dostępu do prywatnych psychologów, psychoterapeutów czy psychiatrów. Problem dotyczy wyłącznie używania nazwy, która dla pacjentów coraz częściej oznacza konkretną, bezpłatną i skoordynowaną pomoc publiczną.

Nie kwestionujemy prywatnej opieki. Ale prywatny gabinet, poradnia czy miejsce wynajmu gabinetów nie powinny używać nazwy, która w systemie ochrony zdrowia oznacza coś znacznie większego. Szyld nie może obiecywać systemu, jeżeli za drzwiami nie ma systemu — mówi Wojciech Sołtys, zastępca dyrektora ds. Centrum Zdrowia Psychicznego w WSS nr 4 w Bytomiu.

Skala działalności bytomskiego CZP pokazuje, że spór nie dotyczy nazwy dla samej nazwy. To kwestia odpowiedzialności za pacjentów w kryzysie.

W 2025 oku z pomocy centrum skorzystały 5923 osoby, w tym 4551 mieszkańców Bytomia. To około 3,5 proc. populacji miasta, czyli w praktyce co 29. mieszkaniec Bytomia. Tylko w drugiej połowie 2025 r. pomoc objęła 4323 osoby.

W 2025 r. w ramach bytomskiego CZP odnotowano m.in. 4220 osób objętych opieką długoterminową, 1163 osoby objęte pomocą krótkoterminową oraz 528 osób korzystających z pomocy doraźnej. Zrealizowano także 1583 świadczenia środowiskowe, czyli wizyty, porady, sesje i interwencje prowadzone poza klasycznym modelem „pacjent przychodzi do gabinetu”.

W drugim półroczu 2025 r. oddział całodobowy odnotował 405 hospitalizacji i 12 175 osobodni, a oddział dzienny — 68 pobytów i 2195 osobodni. Centrum realizowało także konsultacje psychiatryczne dla innych oddziałów szpitala — w 2025 r. było ich 343.

Te liczby dobrze pokazują różnicę między centrum zdrowia psychicznego a zwykłą działalnością gabinetową. CZP to odpowiedzialność za ludzi w bardzo różnych stanach: od pierwszego kontaktu, przez leczenie ambulatoryjne i środowiskowe, po oddział dzienny i całodobowy. W psychiatrii nazwa placówki nie jest drobiazgiem. Dla pacjenta może oznaczać decyzję, gdzie szukać pomocy, kiedy nie ma już siły szukać drugi raz — dodaje Wojciech Sołtys.

Szpital skierował do jednego z podmiotów wezwanie do zaprzestania używania oznaczenia „Centrum Zdrowia Psychicznego”. Podmiot nie zgodził się z tym stanowiskiem, wskazując, że nazwa nie jest formalnie zastrzeżona. W odpowiedzi Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 4 w Bytomiu zwrócił się do Ministra Zdrowia o działania systemowe: jasne określenie, kto może posługiwać się nazwą „Centrum Zdrowia Psychicznego”, oraz wprowadzenie mechanizmu chroniącego pacjentów przed mylącym użyciem tego oznaczenia.

W ocenie szpitala używanie nazwy „Centrum Zdrowia Psychicznego” przez podmiot, który nie prowadzi działalności odpowiadającej ustawowemu i organizacyjnemu modelowi CZP, może rodzić ryzyko wprowadzenia pacjentów w błąd co do charakteru, zakresu i finansowania świadczeń. W przypadku używania takiego oznaczenia jako elementu firmy lub oznaczenia przedsiębiorcy znaczenie mogą mieć przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące firmy przedsiębiorcy — w szczególności art. 43³ § 2 k.c., zgodnie z którym firma nie może wprowadzać w błąd m.in. co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działalności czy miejsca działalności, oraz art. 43 10 k.c., przewidujący ochronę prawa do firmy.

Pilotaż Centrów Zdrowia Psychicznego został przedłużony do 31 grudnia 2026 r., co oznacza, że model CZP pozostaje aktywnym elementem systemu ochrony zdrowia, a nie historycznym eksperymentem.

Prosimy o uporządkowanie sprawy, zanim pacjenci zaczną płacić za nieporozumienie. „Centrum Zdrowia Psychicznego” powinno znaczyć: publiczna, skoordynowana, kompleksowa pomoc. Jeżeli państwo buduje zaufanie do tej nazwy, powinno też tę nazwę chronić — podsumowuje Wojciech Sołtys.